Giỏ hàng

Tại sao phải chiết xuất dược liệu trong sản xuất dược phẩm?

Cùng với thành phần và nguồn gốc nguyên liệu, công đoạn chiết xuất hoạt chất trong thảo dược có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc quyết định đến chất lượng, độ an toàn và hiệu quả của dược liệu và các sản phẩm TPBVSK thành phẩm. Chiết xuất không đúng cách sẽ làm các hoạt chất trong dược liệu bị thay đổi, các chất có hoạt tính sinh học bị bất hoạt với hàm lượng lớn.

1. Chiết xuất dược liệu là gì?

Chiết xuất dược liệu là quá trình dùng dung môi thích hợp để hòa tan chọn lọc, các chất, hợp chất tan có trong thảo dược (dịch chiết), chủ yếu là các chất có tác dụng điều trị/hỗ trợ điều trị, sau đó tách chúng ra khỏi phần không tan của dược liệu (bã dược liệu), hoặc kết tinh chọn lọc để thu được hoạt chất.2. Mục đích của việc chiết xuất dược liệu.

Mục đích của việc chiết xuất dược liệu nhằm để thu nhận được chúng ở dạng tinh kiết nhất, không lẫn tạp chất, làm cho dược liệu đó có tác dụng mạnh hơn, giảm tác dụng phụ và tác dụng không mong muốn của thảo dược. Ngoài ra còn giúp việc bảo quản và sử dụng dễ dàng, ...

• Bỏ các tạp chất lẫn lộn trong dược liệu: tất cả các loại thảo dược sau khi được tiến hành thu hái và sơ chế qua bằng cách phơi khô hoặc sấy khô đều không tránh khỏi các nguy cơ bị ẩm mốc, sâu mọt do đó, cần có một phương pháp khác giúp loại bỏ các tạp chất gây hại này. Do đó, việc chiết xuất dược liệu chính là khâu quan trọng để loại bỏ chúng ra khỏi dược liệu, đảm bảo chất lượng dược liệu.

• Các tạp chất có trong dược liệu thường là đường, tinh bột và một số các hợp chất cao phân tử khác, là môi trường rất thuận lợi để vi sinh vật và nấm phát triển. Để dễ bảo quản thành phần hoạt chất trong dược liệu cho tác dụng mạnh trong thời gian dài, giúp quá trình bào chế các thực phẩm bảo vệ sức khỏe thành phẩm được đơn giản và nhanh gọn hơn cần phải tách hoạt chất khỏi các tạp chất trên.

• Lược bỏ bớt các thành phần tạp chất không cần thiết của dược liệu và làm cho vị đó tinh khiết thêm lên. Ví dụ như mạch môn bỏ lõi, ngưu tất bỏ đầu giúp loại bỏ các phần thừa không có tác dụng dược tính để đảm bảo chất lượng dược liệu.• Giảm bớt độc tính của dược liệu: các thảo dược như mã tiền, bán hạ, hoàng nàn… đều là những cây độc, tuy nhiên hàm lượng dược tính của chúng lại rất cao. Sau khi các thảo dược này qua bào chế loại bỏ các độc tố trong nó thì chúng lại là những dược liệu quý. 

3. Quá trình chiết xuất dược liệu

Công nghệ chiết xuất dược liệu có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc quyết định đến chất lượng, độ an toàn và hiệu quả của dược liệu thành phẩm. Mỗi sản phẩm TPCN thành phẩm có đạt được những yêu cầu của tiêu chuẩn hóa hay không cũng liên quan tới việc định lượng hoạt chất hay chất đặc trưng của mỗi dược liệu. Điều này được thực hiện bằng hai cách: thiết lập những phổ hay sắc ký đồ đối chiếu của thành phẩm tiêu chuẩn để so sánh và tiến hành kiểm tra, kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất.

Qua kinh nghiệm phòng trị bệnh lâu đời của y học cổ truyền, thảo dược được chế biến theo phương pháp thông thường như: sao, bào, tẩm, chế… mới chỉ đạt được các mục đích như: Làm giảm bớt chất độc (nếu có) trong thảo dược; Điều hòa lại tính năng của sản phẩm, có thể giúp hòa tan dễ dàng hơn một số hoạt chất trong nước, ... Mà đa phần chưa xử lý được việc: Loại bỏ các tạp chất có hại và những thành phần không cần thiết để làm tăng độ tinh khiết của sản phẩm; Làm cho sản phẩm dễ sử dụng và dễ bảo quản, vì hầu hết các loại thảo dược chỉ sinh trưởng có mùa. 

Cùng với sự phát triển của y dược học hiện đại, công nghệ chiết xuất thảo dược cũng đã được nâng tầm hơn và là yếu tố quan trọng góp phần vào sự thành công của quá trình nghiên cứu thực phẩm chức năng (TPCN) có nguồn gốc tự nhiên, bao gồm cả các phương pháp truyền thống và hiện đại được phối hợp. Phương pháp chiết xuất thảo dược truyền thống sử dụng dung môi kết hợp với gia nhiệt và khuấy trộn như chiết lạnh hay chiết nóng; Công nghệ chiết xuất hiện đại bao gồm chiết siêu âm UAE, chiết vi sóng MAE, chiết siêu tới hạn SPE và chiết dung môi nhanh ASE, …

Các chiết xuất thu được thường được gọi là cao dược liệu ở các dạng cao đặc, cao lỏng, cao khô hay tinh dầu. Nhiều phương pháp chiết xuất thảo dược hiện đại đã thể hiện nhiều ưu điểm hơn các phương pháp truyền thống thông qua các tiêu chí: Hàm lượng chất mong muốn được chiết xuất cao hơn; Chiết xuất ít tạp chất; Thời gian xử lý ngắn hơn; Chi phí thấp hơn; Hiệu quả khi sử dụng sản phẩm cao hơn…thường được gọi là cao dược liệu ở các dạng cao đặc, cao lỏng, cao khô hay tinh dầu.

Danh mục